Rydych chi wedi mewngofnodi. Allgofnodi
Angen help? Cliciwch yma neu ffonio 0808 80 10 800

Poeni am rywun arall?

Os ydych chi’n poeni bod rhywun rydych chi’n ei adnabod yn profi cam-drin domestig, trais rhywiol, priodas dan orfod, anffurfio organau cenhedlu benywod, neu unrhyw fath arall o drais yn erbyn menywod, gall fod yn anodd gwybod beth i’w wneud, ond mae ffyrdd y gallwch chi helpu.

Os ydych chi’n meddwl bod y person hwn mewn perygl uniongyrchol, neu os ydych chi’n gweld cam-drin yn digwydd, dylech alw 999 bob tro.

Os ydych chi’n byw yng Nghymru gallwch alw’r Llinell Gymorth Byw Heb Ofn ar 0808 8010 800, a all roi gwybodaeth a chyngor i chi os ydych chi’n poeni amdanoch chi eich hun neu am rywun arall. Ceir rhagor o wybodaeth am y llinell gymorth a beth i’w ddisgwyl pan fyddwch chi’n ei alw yma.

Os gallwch chi, gadewch i’r person wybod eich bod ar gael i siarad yn gyfrinachol. Efallai yr hoffech chi egluro pam eich bod yn poeni am y person ac yna symud y sgwrs yn ei blaen. Peidiwch â digio os nad yw’r person yn dewis siarad ar unwaith, efallai nad yw’n barod, ond gallai gwybod bod rhywun yno y gall ddibynnu arno annog y person i geisio cymorth pan fydd yn barod. Gall gymryd amser i gydnabod bod perthynas yn cynnwys cam-drin, a hyd yn oed yn hirach i weithredu ar y sylweddoliad hwn.

Awgrymiadau am gwestiynau i’w holi:

  • Beth gallaf i ei wneud i helpu?
  • Sut mae’n effeithio arnoch chi?
  • Sut ydych chi wedi ymdopi gyda’r cam-drin? Beth allwch chi ei wneud i wneud i chi deimlo’n fwy diogel?
  • Beth ydych chi’n ei ofni os ydych chi’n gadael / aros?
  • Ydych chi’n gwybod pryd mae’n mynd i ddigwydd? Oes yna batrwm?
  • Beth yw’r peth gwaethaf allai ddigwydd i chi / eich plant?
  • Beth ydych chi’n ei wneud eisoes i ddiogelu eich hun / eich plant?
  • Pa rai o’r pethau rydych chi’n eu gwneud i’ch diogelu eich hun / eich plant sy’n gweithio, a pha rai sydd ddim?
  • Pa adnoddau allanol sydd ar gael i’ch helpu chi i ymdopi? (e.e. rhwydweithiau cymorth ffrindiau a theulu, arian, llety amgen ac ati) Oes modd cynyddu’r rhain?
  • A allaf i eich helpu i ddarganfod pa ddewisiadau eraill a allai fod ar gael?
  • Pa opsiynau fyddai’n fwyaf realistig i chi? Beth ydych chi’n meddwl y byddwch chi’n gallu ei wneud yn ymarferol? (Canolbwyntiwch ar y rhain)

Fel person sy’n poeni, gall fod yn deimlad rhwystredig oherwydd ni fydd goroeswyr cam-drin bob amser yn cymryd y llwybr byddwch chi’n ei ffafrio. Gallech eich cael eich hun yn holi ‘pam eu bod nhw’n aros?’ neu ‘sut gallan nhw oddef y peth?’

Fodd bynnag mae’n bwysig cofio tri pheth hollbwysig:

  • Nid chi yw’r person sy’n gorfod byw gyda chanlyniadau unrhyw benderfyniad – ond nhw.
  • Mae gadael yn benderfyniad hynod o anodd ei wneud sy’n cynnwys ystyriaethau emosiynol ac ymarferol. Ymhellach, mae’r mwyafrif o ddioddefwyr yn ceisio gwneud y penderfyniad hwn mewn cyd-destun rhywun sy’n eu cam-drin ond sy’n erfyn arnyn nhw i aros ac sy’n addo newid.
  • Mae gadael perthynas dreisiol yn aml yn golygu diwedd y berthynas yn unig – nid diwedd y trais. I ddioddefwyr trais wrth law gwrywod, mae gadael yn cynyddu’r perygl o anaf difrifol neu lofruddio.

Peidiwch â gwneud y canlynol:

  • Eu beio am y trais na gofyn cwestiynau sy’n eu barnu fel “beth wnaethoch chi iddo eich trin chi fel yna?” neu “pam na wnewch chi ei adael?”
  • Canolbwyntio ar geisio deall rhesymau’r sawl sy’n cyflawni’r trais. Canolbwyntiwch ar gefnogi eich ffrind a beth y gall ei wneud i’w amddiffyn ei hun.
  • Bod yn ddiamynedd neu feirniadol os yw’n ddryslyd ynglŷn â beth i’w wneud neu os yw’n dweud ei bod yn dal i garu’r sawl sy’n cam-drin. Mae’n anodd i unrhyw un orffen perthynas, ac yn arbennig o anodd os ydyn nhw’n cael eu cam-drin.
  • Cynnal cyfeillgarwch gyda’r dioddefwr a’r camdriniwr ill dau. Os ydych chi’n ceisio cefnogi’r sawl sy’n cyflawni a’r sawl sy’n ddioddef, fyddwch chi ddim yn llawer o help i’r naill na’r llall. Mae angen i’ch ffrind allu siarad â rhywun sy’n credu ynddyn nhw, na fydd yn rhoi pwysau arnyn nhw i ‘weld pethau o safbwynt y person arall’ ac na fydd mewn unrhyw amgylchiadau yn eu hannog i fynd yn ôl at y camdriniwr. Nid yw gosod eich hun fel ymchwilydd neu gyfryngwr yn mynd i helpu’r sefyllfa.

Yn bennaf oll, byddwch yn amyneddgar. Efallai y bydd eich ffrind angen siarad am y sefyllfa sawl gwaith, efallai y bydd yn ceisio gwella’r sefyllfa neu roi nifer o gyfleoedd ‘olaf’ i’r camdriniwr.

Helpwch eich ffrind neu berthynas i godi ei hunan-barch. Atgoffwch nhw o’u rhinweddau, heriwch nhw os ydyn nhw’n eu bychanu eu hunan neu’n beio’u hunan, canmolwch bob cam gan eu hatgoffa eich bod chi’n eu cefnogi.

Ni ddylid tanbrisio pwysigrwydd eu helpu i dorri’r ynysu. Gwrandewch ar yr hyn sydd ganddyn nhw i’w ddweud a gadewch iddyn nhw eich arwain chi ar y ffordd orau i’w cefnogi. Fodd bynnag cofiwch fod y sefyllfaoedd hyn yn gallu bod yn beryglus, felly beth bynnag wnewch chi, cadwch eich hun yn ddiogel.

Ar lefel ymarferol gallech chi wneud y canlynol:

  • cytuno ar air neu weithred mewn cod, felly os ydyn nhw’n ei ddweud neu os ydych chi’n ei weld, rydych chi’n gwybod eu bod mewn perygl ac yn methu cael help eu hunain.
  • cynnig cadw copïau o ddogfennau pwysig ac eitemau eraill felly os oes rhaid iddyn nhw adael ar frys, does dim angen iddyn nhw wastraffu amser yn casglu eiddo pwysig.
  • cael gwybodaeth iddyn nhw, neu gael gwybodaeth gyda’ch gilydd, am wasanaethau lleol neu help sydd ar gael yn eich ardal. Cynigiwch unrhyw help ymarferol rydych chi’n gallu (ac yn gyfforddus) ei roi, fel defnyddio eich ffôn neu gyfeiriad i gael gwybodaeth neu negeseuon.

Yn olaf, mae angen i chi gael help i chi eich hun – ffoniwch y Llinell Gymorth Byw Heb Ofn os byddwch chi angen siarad.

Rhaid i chi fod yn gryf os ydych chi am eu helpu nhw. Mae’r mwyafrif o wasanaethau trais domestig yn hapus i helpu gydag unrhyw bryderon a allai fod gennych neu ddarparu awgrymiadau ynghylch unrhyw gamau eraill y gallech eu cymryd. Yn fwyaf pwysig, peidiwch â cholli ffydd ynddyn nhw. Efallai mai chi yw eu hunig ffynhonnell o gymorth.

Are you a graphic artist or a cartoonist who is passionate about creating socially engaging cartoons, while trying to initiate a positive change in the society? We would like to invite you to put your skills to use for women’s rights! Find out more here: ow.ly/1NBm50ju1aw pic.twitter.com/Z1fbLUh46K

About 8 hours ago from WelshWomensAid's Twitter